Świadectwo charakterystyki energetycznej to ważny dokument dla właścicieli nieruchomości. Określa zapotrzebowanie budynku na energię. Posiadanie świadectwa jest obowiązkowe w wielu sytuacjach. Istnieją jednak określone wyjątki od tego wymogu. Poznaj przypadki, gdy świadectwo nie jest wymagane.
Czym jest świadectwo charakterystyki energetycznej?
Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument urzędowy. Opisuje efektywność energetyczną budynku. Wskazuje zużycie energii na ogrzewanie i wentylację. Podaje też dane o energii na ciepłą wodę. Uwzględnia chłodzenie i oświetlenie w budynkach niemieszkalnych. Świadectwo pomaga ocenić koszty utrzymania nieruchomości. Właściciel lub użytkownik zna roczne zapotrzebowanie na energię. Dokument promuje budownictwo efektywne energetycznie. Zwiększa świadomość społeczną o zużyciu energii.
Kiedy świadectwo energetyczne jest wymagane?
Obowiązek posiadania świadectwa wynika z prawa europejskiego. W Polsce ten wymóg wprowadzono wiele lat temu. Nowelizacja przepisów weszła w życie 28 kwietnia 2023 roku. Świadectwo jest konieczne przy sprzedaży budynku. Wymaga się go także przy wynajmie nieruchomości. Dotyczy to całego budynku lub jego części. Obowiązek obejmuje również nowo wybudowane obiekty. Właściciel musi dołączyć kopię świadectwa. Dołącza ją do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Może też dołączyć do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Notariusz poucza o karze grzywny. Dzieje się tak w przypadku braku przekazania świadectwa przy sprzedaży. W ogłoszeniach sprzedaży lub najmu podaje się wskaźniki energii. Weryfikacja posiadania dokumentu spoczywa na notariuszach.
Czy świadectwo energetyczne jest nowym wymogiem?
Nie, sporządzanie świadectw charakterystyki energetycznej nie jest nowym wymogiem. Obowiązek ten wynika z prawa europejskiego i obowiązuje w Polsce od lat. Nowelizacja przepisów miała miejsce 28 kwietnia 2023 roku.
Kiedy nie musisz mieć świadectwa energetycznego?
Przepisy przewidują liczne wyjątki od obowiązku posiadania świadectwa. Zrozumienie tych wyjątków pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów. Znajomość przepisów jest kluczowa dla właścicieli nieruchomości. Poniżej przedstawiono główne kategorie budynków zwolnionych z tego obowiązku.
Budynki pod ochroną prawną
Zwolnione są budynki wpisane do rejestru zabytków. Ochrona konserwatorska dotyczy ich wartości historycznej. Modernizacja mogłaby naruszyć tę wartość. Budynki podlegające ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków nie wymagają świadectwa. Dotyczy to obiektów w gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Obiekty sakralne i miejsca kultu
Budynki używane jako miejsca kultu religijnego nie muszą posiadać świadectwa. Wyjątek ten wynika z funkcji tych obiektów. Często mają one także charakter zabytkowy.
Budynki przemysłowe i gospodarcze
Zwolnione są obiekty przemysłowe i gospodarcze. Warunkiem jest brak instalacji zużywających energię. Wyjątkiem jest oświetlenie. Gospodarstwa rolne także mogą być zwolnione. Wskaźnik EP dla takich gospodarstw nie może być wyższy niż 50 kWh/(m²·rok). Obiekty przemysłowe bez systemów zużywających energię nie wymagają świadectwa.
Budynki użytkowe krótkoterminowo
Domki letniskowe i budynki sezonowe są zwolnione. Muszą być użytkowane krócej niż 4 miesiące w roku. Dotyczy to również lokali użytkowanych w ten sposób. Budynki tymczasowe do 4 miesięcy użytkowania także nie wymagają świadectwa.
Niewielkie budynki
Wolnostojące budynki o powierzchni użytkowej do 50 m² są zwolnione. Nie muszą posiadać certyfikatu. Wyjątek dotyczy budynków budowanych na własny użytek. Domy do 70 m² wybudowane dla własnych celów również są zwolnione. Budynki poniżej 50 m² używane na własny użytek nie wymagają świadectwa. Obowiązek nie dotyczy też budynków o powierzchni do 70 m² przeznaczonych na własne cele mieszkaniowe.
Inne specyficzne przypadki
Nie sporządza się świadectwa dla miejsc postojowych w garażach. Dotyczy to garaży bez systemów ogrzewania i chłodzenia. Zwolnienie obejmuje też ruiny i obiekty przeznaczone do rozbiórki. Budynki bez systemów ogrzewania i chłodzenia są zwolnione z obowiązku. Zwolnione są także budynki o powierzchni powyżej 250 m² zajmowane przez instytucje publiczne. Wyjątek dotyczy jednak obiektów świadczących usługi dla ludności. Obiekty powyżej 500 m² świadczące usługi dla ludności muszą mieć świadectwo w widocznym miejscu.
Zawsze sprawdź aktualne przepisy prawa budowlanego. Skonsultuj się z ekspertem w dziedzinie energetyki budowlanej. Pozwoli to uniknąć błędów i niepotrzebnych kosztów.
Co grozi za brak świadectwa, gdy jest wymagane?
Brak świadectwa w wymaganej sytuacji ma konsekwencje prawne. Może prowadzić do problemów finansowych. Za brak dokumentu grozi kara grzywny. Jej wysokość może sięgać do 5000 zł. Karę może nałożyć notariusz podczas transakcji. Może ją też nałożyć nadzór budowlany. Gmina lub policja również mogą nałożyć grzywnę. W przypadku braku przekazania świadectwa notariusz poucza o karze. Brak świadectwa może obniżyć wartość rynkową nieruchomości. Może też skutkować utratą zaufania kupującego lub najemcy. W przypadku nowych budynków brak świadectwa uniemożliwia uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Notariusz odnotowuje przekazanie świadectwa w akcie notarialnym.
Jak uzyskać świadectwo, gdy jest potrzebne?
Świadectwo może wykonać osoba uprawniona. Uprawnieni specjaliści są wpisani do centralnego rejestru. Rejestr prowadzi Ministerstwo Rozwoju i Technologii. W Polsce uprawnionych jest ponad 20 tys. specjalistów. Link do wykazu uprawnionych znajdziesz na stronie rejestrcheb.mrit.gov.pl. Koszt sporządzenia świadectwa waha się. Zależy od wielu czynników, np. powierzchni budynku. W dużych miastach cena wynosi od 500 zł do ponad 1500 zł. W mniejszych miejscowościach koszt jest niższy. Najtańszą i najszybszą opcją bywa zamówienie świadectwa online. Właściciel powinien zlecić sporządzenie świadectwa z wyprzedzeniem. Szczególnie przed planowaną sprzedażą lub wynajmem. Audytor sprawdza piec i instalacje. Analizuje okna, drzwi i ustawienia ścian. Ocenia datę oddania budynku, kubaturę i technologię budowy.
Kto może sporządzić świadectwo energetyczne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej może sporządzić osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje. Musi być wpisana do centralnego rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. W Polsce uprawnionych jest ponad 20 tysięcy specjalistów.
Ile kosztuje świadectwo energetyczne?
Koszt sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej zależy od wielu czynników, takich jak typ budynku, jego powierzchnia czy lokalizacja. Ceny wahają się od kilkuset do ponad tysiąca złotych. W dużych miastach bywają wyższe.
Przepisy prawne i przyszłe zmiany
Podstawą prawną jest Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków. Przepisy wynikają z Dyrektywy 2010/31/UE. Dyrektywa EPBD przewiduje obowiązkowe świadectwa. Dotyczą one nowej budowy, sprzedaży i wynajmu. Nie obejmują użytkowania własnego bez transakcji. Świadectwo jest ważne przez 10 lat. Ważność może ulec skróceniu. Dzieje się tak po zmianach w budynku wpływających na jego charakterystykę. Poważne remonty i modernizacje wymagają nowego świadectwa. Od 28 kwietnia 2023 roku świadectwa można przekazywać elektronicznie. Wymaga to podpisu kwalifikowanego, zaufanego lub osobistego. Od 2025 roku możliwe jest wprowadzenie systemu klas energetycznych. Klasy będą oznaczane od A+ do G. Budynki klasy G, najbardziej energożerne, będą musiały podnieść klasę. Muszą osiągnąć co najmniej klasę F do 2030 roku. Zaproponowano paszporty renowacji. Mają być narzędziami pomocniczymi. Mogą zastąpić lub uzupełnić świadectwa energetyczne. Zmiany w przepisach i systemach klasyfikacji są monitorowane. Programy dofinansowań, np. Czyste Powietrze, wspierają termomodernizację.
Właściciele budynków najbardziej energożernych powinni przygotować się na zmiany. Podniesienie klasy energetycznej do F jest wymagane do 2030 roku. Termomodernizacja i wymiana źródeł ciepła mogą pomóc. Warto wykorzystać dostępne programy dotacji. Obowiązek sporządzenia świadectwa dotyczy też budynków zmodernizowanych. Nawet jeśli wybudowano je przed 2009 rokiem. Dla budynków powyżej 500 m² świadczących usługi świadectwo musi być widoczne.
Jak długo jest ważne świadectwo energetyczne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne przez 10 lat od daty jego sporządzenia. Ważność dokumentu może jednak stracić przed upływem tego terminu, jeśli w budynku zostaną przeprowadzone prace, które wpłyną na jego charakterystykę energetyczną, np. termomodernizacja.
Czy notariusz może odmówić sprzedaży bez świadectwa?
W przypadku braku przekazania świadectwa przy sprzedaży nieruchomości, notariusz ma obowiązek pouczyć o karze grzywny. Nie może jednak odmówić dokonania transakcji. Fakt nieprzekazania świadectwa zostaje odnotowany w akcie notarialnym.
