Koszty ogrzewania budynków w Polsce stale rosną. Dotyczy to zwłaszcza mieszkańców bloków i kamienic. W budynkach wielorodzinnych pojawia się pytanie o sprawiedliwy podział opłat. Czy podzielniki ciepła są obowiązkowe? Jak działają i co zmieniają nowe przepisy? Wyjaśniamy kluczowe kwestie.
Czym są podzielniki ciepła i ciepłomierze?
Podzielniki ciepła to urządzenia montowane na grzejnikach. Rejestrują one temperaturę grzejnika i otoczenia. Wyliczają wskaźnik zużycia ciepła. Podzielniki nie są przyrządami pomiarowymi. Nie mierzą rzeczywistej ilości dostarczonej energii.
Ciepłomierz działa inaczej. Mierzy przepływ i temperaturę wody cieplnej. Wyświetla wynik w jednostkach kWh lub GJ. Ciepłomierze są urządzeniami pomiarowymi. Dają dokładniejszy obraz zużycia ciepła w lokalu.
W budynkach stosuje się różne technologie. Regulatory dopływu ciepła z głowicami termostatycznymi pozwalają kontrolować temperaturę. Urządzenia zdalnego odczytu ułatwiają rozliczenia bez wchodzenia do mieszkań.
Czy podzielniki ciepła są obowiązkowe? Podstawa prawna
Decyzję o obowiązkowości podzielników podejmuje właściciel lub zarządca budynku. Dotyczy to budynków wielorodzinnych. Podstawą prawną jest Ustawa Prawo energetyczne. Artykuł 45a ust. 8 pkt. 1 ppkt. a ustawy zaleca metodę rozliczania kosztów przy użyciu podzielników. Dotyczy to budynków z instalacją wodną zasilaną z sieci ciepłowniczej lub kotłowni.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2002 roku wymaga montażu regulatorów ciepła przy grzejnikach. Regulamin spółdzielni lub wspólnoty określa szczegółowe zasady. Regulamin musi dopuszczać też zamienne metody rozliczeń. Może to być rozliczenie według powierzchni lub kubatury.
Nowe przepisy i terminy: Obowiązek zdalnego odczytu
Zmiany w prawie energetycznym wprowadziły nowe obowiązki. Nowelizacja ustawy weszła w życie w 2021 roku. Rozporządzenie wykonawcze wydano w grudniu 2021 roku. Wkrótce w każdym mieszkaniu w budynkach wielorodzinnych muszą pojawić się odpowiednie urządzenia.
Wprowadzono obowiązek montażu urządzeń zdalnego odczytu. Dotyczy to ciepłomierzy i wodomierzy. Termin realizacji tego obowiązku to 1 stycznia 2027 roku. Podzielniki i ciepłomierze bez zdalnego odczytu mają zostać wymienione do tej daty. W Polsce 36% lokali korzysta już z liczników zdalnego odczytu. Stanowi to 6,8 mln gospodarstw domowych.
Jak rozliczać koszty ogrzewania? Koszty stałe i zmienne
Koszty ogrzewania w budynkach wielorodzinnych dzielą się na dwie części. Są to koszty stałe i koszty zmienne. Koszty stałe stanowią 50-55% całkowitych opłat. Koszty zmienne to pozostałe 45-50%. Koszty stałe rozlicza się zazwyczaj według powierzchni lub kubatury lokalu. Pokrywają one utrzymanie instalacji i straty ciepła w częściach wspólnych.
Koszty zmienne dotyczą zużycia ciepła w poszczególnych mieszkaniach. Ich podział może opierać się na wskazaniach podzielników. Odczyt podzielników powinien odbywać się co najmniej raz w roku. Od stycznia 2022 roku minimum raz na pół roku. Na żądanie mieszkańca odczyt wykonuje się raz na kwartał.
Nowe przepisy wprowadziły obowiązek stosowania minimalnych i maksymalnych kosztów zmiennych. Ma to zapobiegać nadmiernym dysproporcjom w rachunkach. W przypadku braku odczytu podzielników, zarządca rozlicza lokal według powierzchni lub kubatury.
Kontrowersje wokół podzielników: Czy są sprawiedliwe?
Podzielniki kosztów ogrzewania miały zapewnić sprawiedliwe rozliczenia. W praktyce budzą wiele kontrowersji. Wiele mieszkańców skarży się na zawyżone rachunki. Podzielniki nie zawsze pomagają w ustaleniu rzetelnych danych.
Urządzenia te nie uwzględniają ciepła przepływającego między mieszkaniami. Mieszkańcy na ostatnich kondygnacjach lub w narożnikach mogą ponosić wyższe koszty. Dzieje się tak mimo podobnego zużycia ciepła. Manipulacje przy podzielnikach są karalne. Niektórzy lokatorzy zakręcają grzejniki. Przerzucają w ten sposób koszty na sąsiadów. Normy PN-EN 834 i PN-EN 835 dotyczące montażu podzielników mają charakter wytycznych. Nie są one prawnie obowiązujące. Podzielniki nie podlegają obowiązkowej legalizacji. To utrudnia kwestionowanie ich wskazań.
Ustalenie kosztów ogrzewania na podstawie podzielników można kwestionować. – Dr Agnieszka Zając
W Polsce nie ma jednoznacznych przepisów regulujących rozliczanie ogrzewania podzielnikami. Prowadzi to do chaosu. System rozliczeń bywa stosowany bez termomodernizacji budynków. Lokalne regulaminy mogą zawierać nieprawidłowe współczynniki wyrównawcze. Wyrok Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 2018 roku kwestionował zasadność stosowania podzielników. Sąd ustalił udział kosztów stałych na 98%. Związek Rewizyjny Spółdzielni Mieszkaniowych RP podkreśla, że udział kosztów zmiennych powinien stymulować oszczędzanie. Nie powinien jednak powodować nadmiernych zróżnicowań opłat.
Kary i konsekwencje braku urządzeń lub odczytu
Nowe przepisy przewidują kary za brak zdalnych liczników. Obowiązek dotyczy właścicieli i zarządców budynków wielorodzinnych. Termin realizacji to 1 stycznia 2027 roku. Kary za niedostosowanie mogą być dotkliwe. Grozi za to areszt, ograniczenie wolności lub grzywna. Grzywna może sięgnąć nawet 10 tysięcy złotych.
Kary dotyczą także mieszkańców. Nieudostępnienie mieszkania do odczytu podzielników może skutkować karą. Kary za brak odczytu mogą sięgać nawet 1000 złotych. Manipulacje przy podzielnikach są również karalne. Wymiana liczników zdalnych kosztuje. W niektórych wspólnotach to około 300 złotych na gospodarstwo domowe. Koszt wymiany podzielnika może sięgać kilkuset złotych. Mieszkańcy ponoszą te koszty w rachunkach.
Alternatywne metody rozliczeń i co zrobić w przypadku problemów?
Regulaminy rozliczeń mogą dopuszczać inne metody. Alternatywą jest rozliczenie według powierzchni lub kubatury. Możliwe jest to, gdy montaż podzielników jest niemożliwy. Stosuje się je też, gdy jest technicznie lub ekonomicznie nieopłacalne. Rozliczenie według powierzchni/kubatury stosuje się też w przypadku braku odczytu podzielników.
Co możesz zrobić, gdy masz zastrzeżenia do rozliczeń? Sprawdź regulamin rozliczeń w swojej wspólnocie lub spółdzielni. Regulamin powinien określać zasady i metody podziału kosztów. Możesz zaproponować zmianę metody rozliczeń. Warto rozważyć audyt energetyczny budynku. Inwestycje w termomodernizację poprawiają efektywność energetyczną. Zwracaj uwagę na współczynniki korygujące. Powinny one uwzględniać lokalizację mieszkania w budynku.
- Sprawdź regulamin rozliczeń w swojej wspólnocie.
- Zaproponuj zmianę metody rozliczeń lub audyt energetyczny.
- Inwestuj w termomodernizację budynku, jeśli to możliwe.
- Zwracaj uwagę na współczynniki korygujące w rozliczeniach.
- Wietrz mieszkanie krótko i intensywnie (do 10 minut).
- Utrzymuj temperaturę w mieszkaniu nie niższą niż 16°C.
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego montowane są głowice z blokadą na 16°C?
Głowice termostatyczne z blokadą na 16°C montuje się ze względu na przepisy. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska tego wymaga. Regulatory dopływu ciepła powinny umożliwiać uzyskanie temperatury nie niższej niż 16°C. Ma to zapobiegać nadmiernemu wychłodzeniu lokali.
Kto zapłaci za podzielniki?
Koszty montażu i eksploatacji podzielników ponoszą mieszkańcy. Są one zazwyczaj spłacane w ratach. Dodawane są do opłat za ogrzewanie w okresie rozliczeniowym.
Ile zapłacę, jeżeli mam odczyt 0 na podzielniku?
Zerowy odczyt na podzielniku nie oznacza zerowych kosztów. Rozliczenie będzie obejmować koszty stałe ogrzewania. Dodatkowo naliczony zostanie minimalny koszt zmienny. Jest on obliczany zazwyczaj według powierzchni lokalu. Ma to na celu pokrycie strat ciepła i kosztów wspólnych.
Dlaczego podzielnik montowany jest w górnej części grzejnika?
Podzielniki montuje się w połowie długości grzejnika. Umieszcza się je na wysokości 75% grzejnika. Ma to odzwierciedlać najbardziej reprezentatywne oddawanie ciepła przez grzejnik. Norma PN-EN 834 określa zasady montażu podzielników.
Czy mogę nie zgodzić się na montaż podzielników?
Montaż podzielników kosztów jest obowiązkowy dla większości budynków wielorodzinnych. Dotyczy to budynków zasilanych z sieci ciepłowniczej. Wynika to z ustawy Prawo energetyczne i rozporządzeń. Analiza ekonomiczna może zwolnić z obowiązku. Dotyczy to sytuacji, gdy montaż jest nieopłacalny lub niewykonalny. W praktyce zgoda wszystkich mieszkańców nie jest wymagana.
Czy rozliczenie przez podzielniki stanie się powszechnym obowiązkiem prawnym?
System rozliczania kosztów ciepła przy użyciu podzielników jest zalecany przez polskie prawo energetyczne od 1997 roku. Nie jest to jedyna dopuszczalna metoda. Regulaminy mogą przewidywać rozliczenia według powierzchni lub kubatury. Nowe przepisy wzmacniają pozycję podzielników ze względu na obowiązek zdalnego odczytu. W praktyce stają się one standardem w wielu budynkach. Istnieją jednak spory prawne i wyjątki od tej zasady.
Czy można kwestionować rozliczenia według podzielników?
Tak, można kwestionować rozliczenia oparte na wskazaniach podzielników. Podzielniki nie są urządzeniami pomiarowymi. Ich wskazania mogą być zafałszowane. Na wysokość rachunku wpływają czynniki zewnętrzne. Należą do nich termomodernizacja budynku i nieogrzewanie lokali sąsiednich. Regulaminy ogrzewania powinny dopuszczać zamienne metody rozliczeń. Jeśli regulamin dopuszcza rozliczenie według kubatury lub powierzchni, można domagać się takiej zmiany. Spory często kończą się w sądach.
