Inflacja w Polsce w 2023 roku wyniosła średnio 11,4%. Grudzień przyniósł spadek do 6,1% rok do roku. Sprawdź, co mówią najnowsze dane GUS i eksperci o przyszłości cen.
Najnowsze dane o inflacji z GUS
Główny Urząd Statystyczny podał najnowsze dane. Inflacja w Polsce w grudniu 2023 roku wyniosła 6,1% rok do roku. To oznacza dalszy spadek tempa wzrostu cen. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych kontynuuje trend spadkowy. W porównaniu do poprzedniego miesiąca, listopada 2023, ceny wzrosły o 0,1%. W listopadzie inflacja wynosiła 6,6%. W grudniu 2022 inflacja spadła o 0,4 punktu procentowego.
No i mamy oficjalnie rozstrzygnięty zakład o inflację na koniec 2023. Inflacja wyniosła 6,1% r/r, a więc nie okazała się dwucyfrowa – eksperci banku Pekao
Ostatnie odczyty są najniższe od września 2021 roku. Wzrost cen w grudniu był najsłabszy od tego czasu. To pozytywne zaskoczenie dla ekonomistów. Inflacja nie przekroczyła dwucyfrowej wartości na koniec roku.
Jaka była inflacja w grudniu 2023 roku?
Inflacja w grudniu 2023 roku wyniosła 6,1% rok do roku. W porównaniu do listopada 2023 ceny wzrosły o 0,1%.
Inflacja w 2023 roku – od szczytu do spadku
Rok 2023 przyniósł znaczące zmiany w dynamice inflacji. W lutym 2023 roku inflacja osiągnęła swój szczyt. Wyniosła wtedy 18,4% rok do roku. Od tego momentu wskaźnik systematycznie spadał. W ciągu 11 miesięcy spadek wyniósł 12,3 punktu procentowego. To pokazuje wyraźną tendencję dezinflacyjną. Inflacja średnioroczna w 2023 roku wyniosła 11,4%. Rok wcześniej, w 2022 roku, średnia inflacja była wyższa. Wyniosła 14,4%.
Spadek inflacji w 2023 roku był zgodny z oczekiwaniami ekonomistów. Chociaż tempo spadku było dynamiczne. Trajektoria spadku inflacji była wyjątkowa.
Co drożało najbardziej w 2023 roku? Analiza sektorów
Wzrost cen dotykał różne kategorie towarów i usług. W 2023 roku największy wpływ na wskaźnik inflacji miały ceny żywności i napojów bezalkoholowych. Wzrosły one o 18,9% w maju 2023 roku rok do roku. Użytkowanie mieszkania i nośniki energii zdrożały o 16,1% w tym samym okresie. Restauracje i hotele odnotowały wzrost cen o 15%. Inne towary i usługi podrożały o 13,8%. Edukacja była droższa o 13,7%. Rekreacja i kultura o 13,3%.
Patrząc na średnioroczny wzrost cen w 2023 roku, wskaźnik dla energii wyniósł 17,5%. Nośniki energii zdrożały o 9,8% w perspektywie roku do grudnia 2023. Ceny żywności i napojów bezalkoholowych były wyższe o 5,9% w grudniu 2023 rok do roku. Ceny paliw spadły o 6,0% rok do roku w grudniu. W skali całego 2023 roku wzrost cen towarów i usług wyniósł 11,4%. Największy wzrost cen w 2023 roku odnotowano w zakresie mieszkania (8,4%), żywności (5,5%), napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych (9,5%), restauracji i hoteli (9,9%).
W grudniu 2023 ceny paliw spadły o 1,8% miesiąc do miesiąca. Nośniki energii staniały o 0,3% względem listopada. Ceny żywności wzrosły o 0,2% względem listopada.
Prognozy inflacyjne na lata 2024-2025
Eksperci przedstawiają różne prognozy dotyczące przyszłości inflacji. Cel inflacyjny Narodowego Banku Polskiego wynosi 2,5%. Górna granica celu inflacyjnego to 3,5%. Według prognoz NBP, średnioroczna inflacja CPI na 2024 rok ma wynieść od 4,4% do 6,5%. Na 2025 rok prognozy wskazują na poziom od 3,2% do 5,8%. Inflacja bazowa w 2023 roku wyniosła 6,2%.
Niektórzy analitycy przewidują, że inflacja może spaść poniżej 4% w pierwszych miesiącach 2024 roku. Może zbliżyć się do celu NBP w marcu lub kwietniu 2024 roku. Następnie może ponownie wzrosnąć. Wzrost może być spowodowany podwyższoną presją popytową. Stopniowe znoszenie dopłat do energii i gazu wpłynie na ceny. Powróci też 5% stawka VAT na żywność. Tarcza żywnościowa ma zostać zdezaktywowana w kwietniu 2024. Tarcza energetyczna ma zostać zdezaktywowana w lipcu 2024. Przewidywany skok cen energii w lipcu to 10%.
Inflacja do celu na trwałe może spaść dopiero w 2026 roku.
W Polsce inflacja powyżej celu inflacyjnego ma pozostać do 2025 roku. Rzeczywistość może być łaskawsza. Warunkiem jest brak globalnych kryzysów.
Kiedy inflacja osiągnie cel NBP?
Prognozy NBP wskazują, że inflacja może na trwałe spaść do celu 2,5% dopiero w 2026 roku.
Przyczyny inflacji i działania rządu
Wysoka inflacja ma wiele przyczyn. Wzrost cen energii i żywności jest kluczowym czynnikiem. Globalne rynki surowców wpływają na sytuację. Sytuacja złotego ma znaczenie dla cen paliw. Im silniejsza polska gospodarka, tym silniejszy złoty. Silniejszy złoty oznacza tańsze paliwo.
Rząd podjął działania osłonowe. Wprowadzono tarcze antyinflacyjne. Obniżono podatki. Zastosowano wakacje kredytowe. Zamrożono ceny prądu do określonych limitów zużycia w 2023 roku. Limit dla gospodarstw domowych to 2 MWh rocznie. Powyżej limitu cena energii wynosiła 693 zł za MWh. Stawka VAT na energię powróci do 23% z 5%. Ceny gazu dla odbiorców zamrożono na poziomie z 2022 roku. Cena wynosiła 200,17 zł/MWh. Zerowa stawka VAT na żywność zostanie utrzymana.
My w tej chwili możemy podejmować działania osłonowe, jak wakacje kredytowe, tarcza antyinflacyjna czy niższe podatki od 1 lipca – Piotr Müller
Działania rządu mają ograniczyć wzrost cen. Dotyczą one cen energii i gazu. Obecne prognozy mogą się nie zrealizować. Tarcza może funkcjonować dłużej niż zakłada NBP.
Inflacja a portfele Polaków i plany firm
Inflacja wpływa na realną wartość wynagrodzeń. Drożyzna dotyka Polaków. Ceny niemal wszystkiego rosną. Podwyżki obejmują prąd, paliwo, alkohol, żywność. Wzrastają też podatki i składki ZUS. Nowy rok przynosi wzrost rachunków. Dotyczy to prądu, gazu i ciepła. Akcyza na alkohol i papierosy wzrośnie w 2023 roku. Podatek od nieruchomości wzrośnie o 11,8%. Składki ZUS wzrosną o 17%. Średnia składka ZUS w 2023 roku wyniesie 1418,48 zł miesięcznie. Opłata za świadectwo energetyczne zaczyna się od 200 zł. Abonament RTV wzrośnie o 10%. Opłaty sanatoryjne mogą wzrosnąć nawet o 14,5%. Wyższe kary grożą za brak polisy OC. Maksymalna kara to 6980 zł. Kary za brak deklaracji PCC-3 mogą wynieść do 69 800 zł.
Przewidywana średnia pensja w 2023 roku to 6 935 zł brutto. Wynagrodzenia nauczycieli są skandalicznie niskie. Kwota bazowa powinna wzrosnąć o 22,5%. W budżecie na 2023 rok przewidziano podwyżki dla sfery budżetowej o 7,8%.
Firmy reagują na wzrost kosztów. 66% firm planuje podwyżki cen lub usług w 2023 roku. Podwyżki są odpowiedzią na wzrost cen nośników energii w 2022 roku. Niemal połowa firm będzie szukać tańszych surowców i usług. 38% firm planuje wstrzymać inwestycje. 35% przedsiębiorców uważa, że sytuacja finansowa ich firm będzie przeciętna. 22% przewiduje złą lub bardzo złą sytuację. 26% patrzy optymistycznie na przyszłość.
Czy firmy planują podwyżki cen w 2023 roku?
Tak, 66% firm planuje podwyżki cen lub usług w 2023 roku. To reakcja na wzrost kosztów energii.
Polska inflacja na tle Unii Europejskiej
Inflacja w Polsce w 2023 roku była jedną z najwyższych w Unii Europejskiej. Ostrzegła przed tym Komisja Europejska. Według prognoz KE, inflacja w Polsce w 2023 roku wyniosła 11,7%. To drugi najwyższy wskaźnik w UE. Wyższa inflacja była tylko na Węgrzech (16,4%). Inflacja w Polsce była ponad dwa razy wyższa niż średnia w strefie euro (5,6%).
W innych krajach regionu inflacja była istotnie niższa. W Rumunii i Słowacji wyniosła 9,7%. W Czechach osiągnęła 9,3%. Na Litwie było to 8,7%. Na Łotwie i w Bułgarii 7,9%. W Estonii inflacja wyniosła 6,2%. Najniższa inflacja prognozowana była w Luksemburgu (3,1%). Na Cyprze 4%, w Finlandii 4,2%. W Belgii i na Malcie 4,3%.
| Kraj | Inflacja w 2023 (prognoza KE) |
|---|---|
| Węgry | 16,4% |
| Polska | 11,7% |
| Rumunia | 9,7% |
| Słowacja | 9,7% |
| Czechy | 9,3% |
| Litwa | 8,7% |
| Łotwa | 7,9% |
| Bułgaria | 7,9% |
| Estonia | 6,2% |
| Strefa Euro (średnia) | 5,6% |
Tendencja dezinflacyjna jest widoczna w całym regionie. Różnice inflacji w Czechach i na Węgrzech pokazują zróżnicowanie sytuacji. Umocnienie złotego szybko przefiltrowało się w ceny.
