Rodzaje cegieł budowlanych – przewodnik po właściwościach i zastosowaniach

Cegła to podstawowy materiał budowlany używany od wieków. Poznaj różne rodzaje cegieł, ich kluczowe właściwości i dowiedz się, jaką cegłę wybrać do swojego projektu budowlanego.

Historia cegły w budownictwie

Cegła jest jednym z najstarszych materiałów budowlanych. Pierwsze cegły pojawiły się w starożytnej Mezopotamii i Egipcie. Suszono je na słońcu już 4000 lat przed naszą erą. W Polsce cegłę zaczęto wyrabiać w XIII wieku. Rozwój budownictwa murowanego nastąpił około XIV wieku. W XVIII wieku cegła zyskała popularność. Pomogły w tym pożary budynków drewnianych. Produkcja cegieł została zmodernizowana w XIX wieku. Wynaleziono wtedy piec kręgowy i mechaniczną prasę ceglarską. Cegła to elementarny element budowlany. Wznoszone są z niej domy wielopiętrowe. Buduje się też małe budynki na własnej działce.

Kluczowe parametry techniczne cegieł

Cegły różnią się właściwościami technicznymi. Ważna jest ich wytrzymałość na ściskanie. Określają ją klasy cegieł (Mpa, M). Istotna jest nasiąkliwość materiału. Parametry izolacyjności termicznej (W/mK) wpływają na ciepło. Izolacyjność akustyczna (dB) decyduje o wyciszeniu. Standardowe wymiary cegieł to 250x120x65 mm. Inne popularne wymiary to 250x120x88 mm i 250x120x130 mm. Bloczki silikatowe mają wymiary np. 25x8x22 cm lub 50×11.5×24.8 cm. Ciężar objętościowy (kg/m3) wpływa na wagę konstrukcji. Wyroby ceramiczne mają klasy wytrzymałości od 5 do 75 MPa. Klasa wytrzymałości cegieł waha się od M50 do M1000. Zależy to od rodzaju cegły.

Parametr	Cegła pełna (ceramiczna)	Cegła kratówka	Cegła dziurawka	Pustaki modularne
Ciężar objętościowy	1800 kg/m3	1300 kg/m3	1400 kg/m3	750-1250 kg/m3
Współczynnik przenikania ciepła	ok. 0.75 W/mK	0.3 W/mK	0.6 W/mK	ok. 0.30 W/mK
Współczynnik przepuszczalności pary wodnej	105 x 10-4 g/(m·h·hPa)	154 x 10-4 g/(m·h·hPa)	135 x 10-4 g/(m·h·hPa)	do 180 x 10-4 g/(m·h·hPa)
Przewodnictwo akustyczne RA1	47 dB	44 dB	38 dB	45-65 dB

Rodzaje cegieł według materiału

Produkty ceglane różnią się pod względem materiału. Istnieją trzy główne typy materiałów cegieł. Są to materiał ceramiczny, krzemian i klinkier. Wśród najpopularniejszych materiałów znajdują się cegła ceramiczna i silikatowa. Bloczki betonowe i szamotowe również są często stosowane.

Cegła ceramiczna

Cegły ceramiczne produkowane są z gliny. Wypala się je w temperaturze około 1000°C. Wyróżniają się wytrzymałością mechaniczną. Mają dobrą odporność na ogień. Zapewniają izolacyjność termiczną. Ceramika jest materiałem nietoksycznym. Jest także niepalna. Porowatość cegieł ceramicznych nie przekracza 5%. Odporność cieplna wynosi 25-150°C. Cegły ceramiczne mają wytrzymałość 15 i 20 MPa. W Polsce najpopularniejsza jest cegła ceramiczna. Szczególnie Max i Uni-Max z lat 80. i 90. są znane. Stosuje się je do ścian jednowarstwowych. Nadają się na ściany zewnętrzne docieplane. Używa się ich do ścian działowych i nośnych.

Cegła silikatowa

Cegły silikatowe powstają z piasku kwarcowego i wapna. Produkcja odbywa się przez hydratyzację i autoklawizację. Wykazują dobrą izolacyjność cieplną. Ich odporność na wilgoć i wysokie temperatury jest niska. Cegły silikatowe charakteryzują się wysoką odpornością na mróz. Mają też dobre właściwości dźwiękochłonne. Produkcja cegieł silikatowych wymaga mniej energii. Zużywa się jej mniej niż do wypalania gliny. Bloczki wapienno-piaskowe (silikaty) są tańsze. Są jednak cięższe od ceramicznych. Mają też słabsze właściwości termoizolacyjne. Cegły silikatowe mają porowatość do 12%. Odporność cieplna wynosi 15-50°C. W cegle silikatowej procent pustych pustaków wynosi do 45%. Silikaty stosuje się do ścian z bloczków wapienno-piaskowych. Nadają się na ściany akumulujące ciepło.

Cegła klinkierowa

Cegła klinkierowa powstaje z gliny. Wypala się ją w wysokich temperaturach. Temperatura wypalania sięga nawet 1300°C. Zapewnia to twardość materiału. Cegła klinkierowa jest odporna na ścieranie. Ma niską nasiąkliwość, nie przekracza 6%. Jest odporna na mróz. Wykazuje też odporność na działanie kwasów. Cegła klinkierowa wypalana w wyższej temperaturze jest bardziej wytrzymała. Jest też mniej nasiąkliwa. Wytrzymałość cegieł klinkierowych na ściskanie sięga ponad 30 MPa. Typowa wytrzymałość to 30-40 MPa. Odporność cieplna wynosi 100-300°C. Waga pełnych cegieł klinkierowych to 3.5-4 kg. Cegła klinkierowa jest lepsza na elewacje. Stosuje się ją do murków ogrodzeniowych. Nadaje się na kominy i elementy dekoracyjne. Używa się jej na nawierzchnie i schody.

Cegła szamotowa

Cegła szamotowa jest wypalana z gliny. Glina ma wysoką zawartość krzemionki i tlenku glinu. Cechuje się odpornością na wysokie temperatury. Temperatura spiekania gliny szamotowej wynosi do 1350°C. Cegła szamotowa jest ogniotrwała. Stosuje się ją w systemach kominowych. Używana jest do budowy pieców i kominków.

Cegła nadciśnieniowa

Cegły nadciśnieniowe zawierają nowoczesny cement portlandzki. Mają wysoką odporność na wilgoć. Wykazują też wysoką odporność na ciepło. Odporność cieplna cegieł nadciśnieniowych to 25-200°C. Produkuje się je metodą prasowania. Może być to prasowanie próżniowe lub bezpróżniowe.

Rodzaje cegieł według struktury i formy

Cegły różnią się strukturą wewnętrzną. Wpływa to na ich właściwości. Podstawowe rodzaje to cegła pełna i drążone. Drążone cegły to dziurawka i kratówka. Istnieją też modularne pustaki.

Cegła pełna

Cegła pełna nie posiada otworów. Charakteryzuje się dużą wytrzymałością. Ma jednak niską izolacyjność termiczną. Standardowe wymiary cegły pełnej to 250 mm długości. Szerokość wynosi 120 mm. Wysokość to 65 mm. Cegły pełne charakteryzują się wysoką wytrzymałością na ściskanie. Klasy wytrzymałości to 5, 7, 10, 15, 20 MPa. Wytrzymałość cegły pełnej klasy HD i LD wynosi 5-20 MPa. Nasiąkliwość cegły pełnej to 15-20%. Współczynnik przenikania ciepła wynosi około 0.75 W/mK. Ciężar objętościowy cegły pełnej to 1800 kg/m3. Na 1 m2 muru o grubości 12 cm potrzeba 52 sztuk cegły pełnej. Stosuje się ją do budowy ścian nośnych. Nadaje się również na fundamenty.

Cegła dziurawka

Cegła dziurawka posiada otwory. Otwory mogą być podłużne lub poprzeczne. Mają na celu poprawę cech izolacyjnych. Zmniejszają też wagę cegły. Cegła dziurawka ma wymiary jak cegła pełna. Posiada otwory poziome. Ciężar objętościowy cegły dziurawki to 1400 kg/m3. Współczynnik przenikania ciepła wynosi 0.6 W/mK. Stosuje się ją głównie do ścian działowych.

Cegła kratówka

Cegła kratówka ma otwory pionowe. Podobnie jak dziurawka, ma lepsze właściwości izolacyjne. Jej waga jest mniejsza. Ciężar objętościowy cegły kratówki to 1300 kg/m3. Współczynnik przenikania ciepła wynosi 0.3 W/mK. Wymiary cegły kratówki odpowiadają cegle pełnej. Dostępne są też z wysokościami 6.5, 14, 18.8, 22 cm. Stosuje się ją do ścian zewnętrznych. Wymaga wtedy dodatkowego docieplenia. Nadaje się też na ściany wewnętrzne.

Modularne pustaki ścienne

Modularne pustaki ścienne mają różne wymiary. Są drążone pionowo. Ciężar objętościowy pustaków wynosi 750-1250 kg/m3. Współczynnik przenikania ciepła to około 0.30 W/mK. Współczynnik przepuszczalności pary wodnej wynosi do 180 x 10^-4 g/(m·h·hPa). Przewodnictwo akustyczne pustaków R_A1 wynosi 45-65 dB. Na 1 m2 muru o grubości 12 cm potrzeba około 8 sztuk pustaków. Stosuje się je do budowy ścian zewnętrznych i wewnętrznych.

Klasyfikacja cegieł według wytrzymałości

Cegły są podzielone na klasy. Klasy zależą od ich wytrzymałości. System klasyfikacji oparty jest na wytrzymałości na ściskanie. Klasy określają minimalną wytrzymałość w MPa. Najczęściej spotykane klasy to M10, M15, M20, M25. Spotyka się też klasy do M1000. Najmniej wytrzymałe są cegły klasy M10. Najbardziej wytrzymałe to klasy M25 i M30. Klasa M10 i M15 często stosowane są do ścianek działowych. Cegły klasy M20 stosuje się do budowy ścian nośnych. Nadają się też na fundamenty. Cegły klasy M25 są najbardziej wytrzymałe. Stosuje się je do konstrukcji wymagających dużej wytrzymałości. Przykładem są mosty i tunele. Dla budynków wielokondygnacyjnych preferuje się cegły o wytrzymałości M200-M300. Dla domów prywatnych wystarczą M100-M150.

Klasa cegły	Minimalna wytrzymałość na ściskanie (przykładowo)	Przykładowe zastosowanie
M10	10 MPa	Ścianki działowe
M15	15 MPa	Ścianki działowe, elementy konstrukcyjne
M20	20 MPa	Ściany nośne, fundamenty
M25	25 MPa	Konstrukcje o dużej wytrzymałości (mosty, tunele)

Porównanie popularnych materiałów murowych

Na rynku istnieje cały wachlarz materiałów murarskich. Wybór odpowiedniego materiału jest kluczowy. Decyduje o trwałości konstrukcji. Wpływa na efektywność i estetykę. Wśród najpopularniejszych materiałów są cegła ceramiczna i bloczki betonowe. Stosuje się też bloczki silikatowe i cegłę szamotową. Cegła klinkierowa jest również popularna. Każdy materiał oferuje unikalne właściwości. Bloczki betonowe produkuje się z cementu, piasku, żwiru i wody. Następnie są formowane i utwardzane. Bloczki silikatowe powstają z piasku kwarcowego i wapna. Proces obejmuje hydratyzację i autoklawizację. Cegła szamotowa wypalana jest z gliny o wysokiej zawartości krzemionki. Cechuje się odpornością na wysokie temperatury. Cegła klinkierowa powstaje z gliny wypalanej w bardzo wysokich temperaturach. Zapewnia to jej twardość i odporność na ścieranie. Różnice między materiałami są znaczące. Mają istotne znaczenie przy wyborze.

Materiał	Proces produkcji	Kluczowe właściwości	Typowe zastosowania
Cegła ceramiczna	Wypalanie gliny (ok. 1000°C)	Wytrzymałość, odporność na ogień, izolacyjność termiczna	Ściany nośne, działowe
Bloczki betonowe	Mieszanie i utwardzanie cementu, piasku, żwiru, wody	Wytrzymałość, nośność	Ściany konstrukcyjne, fundamenty
Bloczki silikatowe	Hydratyzacja i autoklawizacja piasku kwarcowego i wapna	Dobra izolacyjność cieplna i akustyczna, odporność na mróz	Ściany zewnętrzne i wewnętrzne
Cegła szamotowa	Wypalanie gliny z krzemionką i tlenkiem glinu	Odporność na wysokie temperatury	Piece, kominki, kominy
Cegła klinkierowa	Wypalanie gliny (do 1300°C), spiekanie	Twardość, odporność na ścieranie, niska nasiąkliwość, mrozoodporność	Elewacje, ogrodzenia, detale architektoniczne

Jak wybrać odpowiednią cegłę do budowy?

Wybór odpowiedniej cegły wpływa na trwałość budynku. Decyduje też o jego wytrzymałości i estetyce. Podczas wyboru cegieł ważne jest uwzględnienie ich przeznaczenia. Należy brać pod uwagę obciążenie konstrukcji. Ważne są też warunki atmosferyczne. Budżet projektu ma znaczenie. Estetyka cegły jest istotna. Sprawdzaj certyfikaty i gwarancje od sprzedawcy. Upewnij się, że cegły są zgodne z normami (np. PN-EN 771-1). Wykonaj obliczenia inżynierskie. Bazuj na zatwierdzonych projektach. Dla budynków wielokondygnacyjnych preferuj cegły o wytrzymałości M200-M300. Dla domów prywatnych wystarczą klasy M100-M150. Dodatkowa izolacja jest wymagana przy cegłach o niskiej izolacyjności. Skonsultuj się z ekspertem przed zakupem. Dopasuj rodzaj cegły do potrzeb budowlanych. Zwróć uwagę na klasę wytrzymałości. Sprawdź mrozoodporność cegły. Uwzględnij kolor i estetykę w projekcie.

• Przy wyborze cegieł należy uwzględnić przeznaczenie obiektu.
• Dla budynków wielokondygnacyjnych preferować cegły o wytrzymałości M200-M300.
• Dla domów prywatnych M100-M150.
• Dodatkowa izolacja wymagana przy cegłach o niskiej izolacyjności.
• Sprawdzanie certyfikatów i gwarancji od sprzedawcy.
• Wykonywanie obliczeń inżynierskich na podstawie zatwierdzonych projektów.

Koszty i dostępność cegieł

Koszt cegieł może się różnić. Zależy od rodzaju i jakości materiału. Średnia cena cegły pełnej to około 1.2 zł za sztukę. Cegła dziurawka kosztuje około 0.90 zł za sztukę. Średnia cena cegły kratówki to około 2.00 zł za sztukę. Modularne pustaki kosztują około 6.50 zł za sztukę. Koszt zakupu bloczka silikatowego 25x8x22 cm wynosi około 1.5 zł. Bloczka silikatowego 50×11.5×24.8 cm to około 5.5 zł. W 2022 roku wzrost cen materiałów budowlanych wyniósł od 28% do 35%. Koszt postawienia ściany nośnej w Polsce wynosi od 87 do 96 zł/m². Zależy to od regionu. Analizuj dostępność na rynku. Bierz pod uwagę sezonowość dostaw.

Trendy w zastosowaniu cegieł

Współczesne budownictwo wykorzystuje cegłę na wiele sposobów. Obserwuje się wzrost popularności cegieł klinkierowych. Cenione są za odporność i estetykę. Rośnie zainteresowanie cegłami o wysokiej izolacyjności termicznej. Cegły znajdują szerokie zastosowanie. Używa się ich w wykończeniu elewacji. Stanowią też elementy dekoracyjne. Rozwija się technologia produkcji cegieł. Powstają na bazie nowoczesnych materiałów. Stosuje się nowe metody wytwarzania. Popularne stają się systemy murowania na klej. Coraz częściej używa się pianki montażowej. Zwiększa się grubość warstwy styropianu. Czasem dochodzi do 20-30 cm. Wpływa to na lepszą izolację. Rośnie świadomość ekologiczna w wyborze materiałów. Cegły dekoracyjne są modne we wnętrzach. Białe cegły często zdobią ściany. Rustykalne i industrialne style wykorzystują cegły zwykłe. Stosuje się połączenie cegły z innymi materiałami. Tworzy to efektowne fasady.

Pytania i odpowiedzi o cegłach